Rajadamnern en Lumpinee, de twee stadions van Bangkok

Een veldmaarschalk legt de eerste steen

Bangkok telt twee stadions die het moderne muay thai dragen, en het oudste ervan begint niet bij een sportbond maar bij de regering. In 1941 gaf premier en veldmaarschalk Plaek Phibunsongkhram opdracht een nationaal boksstadion te bouwen aan de Rajadamnern-laan. De eerste steen werd gelegd op 1 maart 1941. Dat het stadion uiteindelijk Rajadamnern zou gaan heten, lag dus vast in de straatnaam zelf.

De bouw nam tijd. Pas op 23 december 1945 viel er een eerste partij in het stadion. Zes jaar na de opening, in 1951, kreeg het stadion een betonen dak en werd het bestand tegen weer en wind. Het oorspronkelijke ontwerp was openlucht, een keuze die bij een tropisch klimaat zijn prijs heeft. Met dak en al bood de zaal plaats aan 3.078 toeschouwers, een aantal dat tot op vandaag geldt als capaciteit.

Wie exploiteert het oudste stadion?

De eerste jaren was de staat eigenaar, maar dat leverde verlies op. Op 24 mei 1953 richtte het stadionmanagement de Rajadamnern Co., Ltd. op, die het stadion sindsdien exploiteert. Die bedrijfsvorm verklaart deels waarom Rajadamnern door de decennia heen een eigen koers kon varen, los van het leger dat het tweede stadion zou gaan beheren.

Samen met Lumpinee vormt Rajadamnern een van de twee hoofdstadions van het moderne muay thai. Beide zalen hanteren een eigen klassement en eigen titels, wat voor vechters betekent dat een titel in de ene zaal niet automatisch iets zegt over de andere. Wie de bredere geschiedenis van het muay thai volgt, ziet die twee namen overal terugkomen: vrijwel elke grote Thaise kampioen vocht in ten minste een van beide.

Waarom kwam er een tweede stadion?

Lumpinee ontstond uit een andere kring. Generaal Praphas Charusathien was de drijvende kracht achter de bouw, en dat bepaalde wie de zaal zou beheren: het Army Welfare Department van het Koninklijke Thaise Leger, dat ook eigenaar is. De opbrengsten van de gevechten komen volgens de geraadpleegde bronnen ten goede aan de verschillende diensten van het Thaise leger. Een stadion als kas van het leger, dat is een constructie die in de Nederlandse K-1-jaren geen equivalent heeft.

De zaal opende op 8 december 1956 aan de Rama IV Road, vlak bij het Lumphini-park. Lumpinee opende dus ruim elf jaar na de eerste partij in Rajadamnern, en toch schrijft de bron dat just dit stadion het symbool van het moderne muay thai werd. Alleen Rajadamnern evenaart het prestige van de Lumpinee-titel, aldus dezelfde bron. Ouderdom en aanzien liggen in Bangkok dus niet automatisch op een lijn.

Twee bouwheren, twee data

De kern van het verschil tussen beide zalen laat zich in een tabel vatten. Wie de opdracht gaf, wanneer de eerste partij viel, hoeveel plaatsen er zijn en wie het stadion uitbaat:

De tabel maakt duidelijk dat het antwoord op de vraag welk stadion het oudste is, eenduidig is: Rajadamnern, met elf jaar voorsprong. De rest van de vergelijking is minder eenduidig. Lumpinee is groter, maar staat onder legerbeheer en volgt dus een andere logica dan het privé geëxploiteerde Rajadamnern.

Een verhuizing van drie dagen

Voor wie de data kent, is februari 2014 een opmerkelijke maand. Op 8 februari 2014 vond het laatste evenement plaats op de oorspronkelijke locatie aan de Rama IV Road. Drie dagen later, op 11 februari 2014, viel de eerste partij in de nieuwe zaal aan de Ram Inthra Road. De officiële opening volgde op 28 februari 2014. Een stadion met bijna zestig jaar geschiedenis verhuisde in minder dan een maand, zonder onderbreking van het wedstrijdprogramma.

De nieuwe zaal biedt plaats aan 5.000 toeschouwers, ruim meer dan de 3.078 van Rajadamnern. Over de oude zaal aan de Rama IV Road vermeldt de bron geen capaciteit, dus over hoeveel plaatsen er in 1956 precies waren, ontbreekt informatie in de geraadpleegde bronnen. Wat de bron wel geeft, is de huidige staat van beide huizen: het ene rond een laan die zijn naam aan het stadion leende, het andere rond een plein dat een stuk van zijn verleden achterliet aan een park.

Wat de bronnen niet zeggen

Niet elke vraag over de twee stadions heeft een antwoord in de geraadpleegde teksten. De bouwsom van Lumpinee ontbreekt evenals die van de verhuizing in 2014. Over de architect van Rajadamnern publiceert de pagina geen naam. En over de vraag waarom de capaciteit van Rajadamnern op 3.078 bleef steken terwijl Lumpinee vijfduizend plaatsen telt, geven de bronnen geen uitleg.

Blijft staan wat wel vastligt: 1 maart 1941 de eerste steen, 23 december 1945 de eerste partij, 8 december 1956 de opening van Lumpinee, en 2014 het jaar waarin een van de twee zalen van adres wisselde. Wie de volledige geschiedenis van Rajadamnern wil nalezen, inclusief de latere investeringen rond de zaal, vindt die in de Engelstalige bronnenpagina die bij dit artikel vermeld staat.